>


 
 
نویسنده : مجید محمدی
تاریخ : جمعه ٢۱ امرداد ۱۳٩٠
نظرات

  عوامل مؤثر بر تربیت دینى

 و اخلاقى کودکان:

 

  وراثت

 محیط

 نقش دوستان کودک

 نقش والدین

 


عوامل مؤثر بر تربیت دینى و اخلاقى کودکان

 وراثت

 محیط

 نقش دوستان کودک

 نقش والدین

 در ساختار تربیتى افراد عوامل بى‌شمارى تأثیر دارند. بدیهى است همه‌ى عوامل در یک درجه و سطح قرار ندارند. برخى از آنها تأثیراتشان عمیق‌تر و بعضى دیگر سطحى است. 

  وراثت

  منظور ارث بردن کودک از صفات و ویژگى‌هاى پدر و مادر و آبا و اجداد است که از راه نطفه انتقال داده مى‌شود. پدر متدین و بخشنده و خوش‌خُلق روحیه‌ى دین‌دارى و بخشندگى و خوش‌خُلقى را به فرزندان خود انتقال مى‌دهد. 

 محیط

عامل دیگرى که در تربیت دینى و اخلاقى فرزندن مؤثر است، تأثیرات محیطى است. و غرض از محیط مجموعه‌ى عوامل و شرایطى است که فرد در آن رشد و نمو پیدا کرده و زندگى مى‌کند. 

 عوامل محیطى به دو دسته تقسیم مى‌شوند، یک دسته عوامل انسانى و دسته‌ى دیگر عوامل غیرانسانی. 

  نقش دوستان کودک

 کودک یک موجود اجتماعى است، احتیاج به انس و الف دارد و نیازمند بازى‌هاى دوستانه است. یکى از نیازهاى طبیعى کودک مؤانست و مجالست با هم سن و سال خود است و پدران و مادران نیز هرگز نمى‌توانند نقش هم‌بازى را براى فرزند ایفا کنند. کودکان زبان خاصى را دارا هستند و با همان زبان با همسالان خود سخن مى‌گویند. کودکان بر اساس عُلقه و علاقه‌اى که به یکدیگر دارند، رفتار و کردارشان در همدیگر مؤثر است. 

 نقش والدین

 کودکان به طور فطرى خداشناس هستند و از نظر اخلاقى همه‌ى روحیات خوب را دارا هستند. هر کودکى براساس فطرت متولد مى‌گردد. این پدر و مادر او هستند که او را به آیین‌هاى گوناگون راهنمایى مى‌کنند. 

  مشکل تربیتى فرزندان را از همین‌جا آغاز مى‌گردد که بزرگ‌ترها به جاى بارور ساختن حس دینى به تحمیل کردن مى‌پردازند. اعتقاد ما بر این است، اگر پدران و مادران روحیات غیرصحیح و غیرمنطقى را به کودکان خود انتقال ندهند کودکان با همان خلقیات فطرى رشد و پرورده مى‌گردند. 

 تقویت بنیه اعتقادى در کودکان

 کودکان در سنین کودکى براساس حس تقلید با اصل نمازخواندن آشنا مى‌گردند، لذا اعمالى که کودکان براساس تقلید از دیگران انجام مى‌دهند دوام و استحکام ندارد. به همین جهت نوع خانواده‌ها مشاهده مى‌کنند که فرزندان آنان علاقه‌ى قبلى خود را از دست داده‌اند و با زور و کراهت به خواندن نماز مى‌پردازند و در مواردى نیز مدعى مى‌گردند که تکالیف دینى را انجام داده است. پدران و مادران باید بکوشند از همان ابتداى سن کودکى بنیه‌ى اعتقادى کودکان خود را به تدریج تقویت کنند. نکته‌ى مهمّ اینکه، این تبیین باید در حد فکر و عقل کودکان باشد. 

 آشنایی کودکان  با طعم و لذت عبادت

 هرچیزى طعم و لذتى دارد، منتها گاه طعم و لذت، مادى و گاه معنوى است. على (ع) در فرازى مى‌فرماید: لٰا یَجِدُ عَبْدٌ طَعْمَ الْایمٰانِ حَتّى یَتْرُکَ الْکِذْبَ وَ هَزْلَهُ ( معجم بحارالانوار؛ برازش؛ ماده‌ى کذب.)، طعم ایمان را کسى نمى‌چشد مگر آن که دروغ‌گویى را چه جدى و چه شوخى ترک کند. معلوم مى‌شود امور معنوى هم داراى طعم و مزه هستند. 

 ضمن این که کودکان دبستانى به انجام فرایض دینى مى‌پردازند، پدران سعى کنند جذبه و شوق مناجات و راز و نیاز با خدا را به خوبى به کودکان انتقال دهند. هم‌چنین خود پدران و مادران در مواردى خشوع و خضوع در نماز و ارتباط عاشقانه با خدا را در خواندن دعاها به طریقى به کودکان خود انتقال دهند.

  این که تأکید شده، خواندن قرآن و صداى مؤذن و قرائت امام جماعت با صدایى بسیار زیبا و قرائتى نیکو انجام گیرد، به خاطر همین نکته است که به آن اشاره کردم. بسیارى از افراد وقتى از مکه مراجعت مى‌کنند از صداى زیباى امام جماعت سخن‌ها مى‌گویند. فراموش نکنیم نوع افراد، غذاها و هم‌چنین میوه‌ها را به خاطر طعم و مزه‌اى که در آنها وجود دارد مورد استفاده قرار مى‌دهند. پدران و مادران نباید تنها به خواندن نماز اکتفا کنند بلکه باید بکوشند نماز را با همه‌ى زیبایى و طراوت‌هاى معنوى آن به کودکان خود انتقال دهند تا در پرتو جذب زیبایى‌هاى آن به خواندن نماز علاقه‌مند شوند. 

 


 
 
مجبد محمدی معلم پایه ی چهارم ابتدایی در منطقه شهریار تهران و فارغ التحصیل رشته روانشناسی هستم.امیدوارم بتوانم از طریق این وبلاگ با همکاران گرامی در امر آموزش تبادل اطلاعات داشته باشم تا هر چه بیشتر و بهتر در این امر گام بردارم.

مجید محمدی